Prewencja – „nie dotyczy”

Prewencja – "nie dotyczy"

Katarzyna Kupczak
Plantpress

Wielu użytkowników środków ochrony roślin błędnie interpretuje tytułowy zapis znajdujący się w treści niektórych etykiet rejestracyjnych „prewencja – nie dotyczy”. Uważają oni bowiem, że środek, dla którego prewencja została tak określona, jest zupełnie bezpieczny dla owadów zapylających, w tym pszczół, i można go stosować bez ograniczeń.

Czym jest prewencja w środkach ochrony roślin?

Prewencja to okres zapobiegający zatruciu fauny, tj. wszystkich gatunków zwierząt. W przypadku środków ochrony roślin najczęściej chodzi o pszczoły i inne organizmy zapylające (prewencja dla pszczół), ale także to okres od zastosowania środka do dnia, w którym na potraktowany środkiem obszar mogą wejść ludzie oraz zostać wprowadzone zwierzęta (np. gospodarskie, domowe) – prewencja dla ludzi/zwierząt. Prewencję podaje się w godzinach lub dniach, a jeśli zalecany termin stosowania środka nie jest zbieżny z obecnością na chronionych roślinach owadów zapylających, wtedy najczęściej pojawia się zapis – „nie dotyczy”.

Środki ochrony roślin − bezpieczeństwo dla zapylaczy

W rzeczywistości każde użycie nawet bardzo bezpiecznych dla organizmów zapylających („zapylaczy”) środków ochrony roślin w formie roztworów wodnych gotowych do opryskiwania (ciecz robocza), może działać ujemnie na te organizmy, jeśli zabieg zostanie przeprowadzony w okresie aktywności tych gatunków. „Zapylaczami” mogą być zwierzęta kręgowe (np. kolibry), ale w warunkach klimatycznych Polski głównie są to zmiennocieplne stawonogi, najczęściej owady (najpopularniejsze to pszczoły – w tym miodna, murarka i inne dziko żyjące, trzmiele, motyle z rodziny zawisakowatych). Jak wskazują wyniki badań, negatywna reakcja (paraliż) organizmów „zapylaczy” wcale nie musi być efektem działania insektycydów, wystarczy bowiem potraktować aktywnego (latającego) owada czystą wodą dużo chłodniejszą od temperatury jego ciała, a następuje jego odrętwienie, zaburzenie funkcji życiowych, orientacji, a nawet śmierć w wyniku szoku termicznego.

Dlatego też zasadą, zawartą m.in. w „Kodeksie Dobrej Praktyki Ochrony Roślin”, jest przestrzeganie, aby zabiegów zarówno insektycydami (selektywnymi dla owadów), jak i innymi środkami ochrony roślin nie przeprowadzać w okresie oblotu pszczół i innych owadów zapylających. Opryskiwanie można np. wykonać w godzinach wieczornych lub porannych, gdy owady zapylające nie są aktywne, lub podczas dni pochmurnych i chłodnych, takich warunków unikają bowiem owady latające. Zwracać przy tym trzeba uwagę na całą agrocenozę. Roślina uprawna wymagająca ochrony rzeczywiście może znajdować się w fazie rozwoju nieatrakcyjnej dla „zapylaczy” (np. drzewa owocowe w fazie zielonego pąka), ale w sąsiedztwie znajdują się np. połacie kwitnących mniszków stanowiących wartościowy pożytek dla owadów zapylających (fot. 1). Przed opryskiwaniem należy zatem skosić kwitnącą murawę w sadzie (fot. 2), czy przylegające do pola nieużytki (fot. 3). I nie ma znaczenia czy stosuje się w tym czasie fungicyd lub herbicyd, którego prewencja zazwyczaj „nie dotyczy”, czy insektycyd. Takie postępowanie powinno stać się rutyną, jeśli chcemy dbać o środowisko i utrzymać jego bogatą różnorodność biologiczną.

Należy przestrzegać zaleceń zawartych w etykiecie − instrukcji środków ochrony roślin dotyczących terminów, w których danego środka można użyć na roślinę uprawną. To głównie ten czynnik wpływa na późniejsze ograniczenia czasowe zapobiegające zatruciu (prewencję) lub ich brak określany jako „nie dotyczy”.

Kiedy prewencja w środkach ochrony roślin jest bezzasadna?

Bezzasadne i nielogiczne jest określanie prewencji dla pszczół w przypadku środka ochrony roślin, który powinien być stosowany np. doglebowo przed posadzeniem rośliny uprawnej, chociaż jest on toksyczny dla organizmów żywych (np. fumigant glebowy trujący dla zwierząt, bakterii, grzybów, glonów, nasion chwastów).
W tym czasie owadów zapylających nie ma w uprawie, dlatego formułuje się zapis: „prewencja – nie dotyczy”. Nie określa się też prewencji dla zapraw nasiennych, past do smarowania ran po cięciu drzew i krzewów, gdyż teoretycznie owady zapylające nie powinny mieć styczności z nasionami i fragmentami roślin tak potraktowanymi.

Ale prewencja dla pszczół – „nie dotyczy” także w przypadku, kiedy nakazuje się stosowanie środka ochrony roślin, gdy roślina uprawna znajduje się w fazie jeszcze nieatrakcyjnej dla „zapylaczy”. W etykietach rejestracyjnych środków do ochrony rzepaku (bardzo atrakcyjnej dla pszczół rośliny pod względem pożytku), których należy użyć w fazie zwartego kwiatostanu, też często znajduje się zapis, że „prewencja – nie dotyczy”. Tymczasem niewielkie opóźnienie zabiegu i wykonanie go w  początku kwitnienia mogłoby spowodować masowe zatrucie „zapylaczy”. Do takiej samej sytuacji mogłoby dojść w przypadku przyspieszenia zabiegu i wykonania go pod koniec kwitnienia (fot. 4), kiedy tymczasem wskazaniem etykiety jest opryskiwanie łuszczyn po zakończonym kwitnieniu.

Jak przeprowadzić oprysk bezpieczny dla zapylaczy?

Kategorycznie nie wolno kierować się wyłącznie zapisem „prewencja – nie dotyczy” i uważać, że w takim razie środek jest zupełnie bezpieczny dla fauny, w tym pożytecznej („zapylaczy”)! Należy dokładnie zapoznać się i przeanalizować treść etykiety − instrukcji stosowania środka ochrony roślin, aby uzmysłowić sobie, przy przestrzeganiu jakich warunków mamy gwarancję, że nie skazimy środowiska i nie zatrujemy owadów zapylających. Należy brać pod uwagę głównie terminy opisujące najczęściej w jakiej fazie wzrostu i rozwoju rośliny uprawnej (czasami podaje się to w skali BBCH) powinno się przeprowadzić bezpiecznie zabieg ochrony.
Przestrzegając tych zaleceń, stajemy się naprawdę świadomymi, racjonalnymi, odpowiedzialnymi użytkownikami agrocenozy dbającymi nie tylko o jej bezpieczeństwo, ale także otaczającego ją środowiska, a poprzez to konsumentów płodów rolnych, własne i przyszłych pokoleń.

Szanujemy Państwa prywatność

Sumi Agro Poland sp. z o.o. przetwarza dane osobowe gromadzone w Internecie, w tym zbierane dzięki plikom cookie i podobnym technologiom. Dane te gromadzimy aby ulepszać nasz serwis (na podstawie analiz i statystyk dotyczących korzystania przez Państwa z serwisu) oraz dostarczać Państwu nasze reklamy dopasowane do Państwa zainteresowań (m.in. na podstawie tego, co przeglądają Państwo w naszym serwisie) i mierzyć skuteczność reklam.

Informacje zebrane przez niektóre cookies, m.in. o korzystaniu przez Państwa z naszego serwisu i o tym, co Państwa w nim zainteresowało, trafiają do naszych partnerów, którzy dostarczają usługi reklamowe, analizy i statystyki.

Klikając „Akceptuję i przechodzę do serwisu” wyrażają Państwo zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez Sumi Agro Poland sp. z o.o. danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych Ustawieniach zaawansowanych oraz w Polityce prywatności.

Zgoda jest dobrowolna i w każdej chwili mogą ją Państwo wycofać ze skutkiem na przyszłość, zmieniając ustawienia zgód.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Państwa danych oraz przysługujących w związku z tym uprawnień znajdują się w Polityce prywatności.

Ustawienia zaawansowane
Akceptuję i przechodzę do serwisu

Czym są cookies

Cookies to pliki tekstowe zapisywane w pamięci przeglądarki przez serwisy internetowe. Są one powszechnie używane do obsługi różnych funkcji w serwisach internetowych. Pozwalają np. zapamiętać ustawienia i pozyskiwać różne informacje na temat przeglądarki, urządzenia (np. komputera) i użytkownika (np. śledzenie interakcji z serwisem). Cookies zwykle zawierają unikatowy numer (identyfikator), który pozwala je odróżnić.

Cookies nie służą nam do zbierania informacji, które bezpośrednio identyfikują konkretną osobę (takich jak imię i nazwisko).

Niektóre cookies są konieczne do funkcjonowania naszego serwisu. Inne (np. cookies reklamowe) są opcjonalne, a ich użycie wymaga Państwa zgody.

Jak długo działają cookies

Każdy plik cookies ma swój okres aktywności, po upływie którego wygasa, chyba że wcześniej go Państwo usuną. Okres aktywności zależy od funkcji danego pliku cookie. Niektóre cookies są aktywne tylko przez czas Państwa wizyty w serwisie, a inne dłużej (np. kilka godzin, dni, miesięcy). Informacje z plików cookie przechowujemy przez 24 miesiące.

Wstecz

Ustawienia zaawansowane

Poniżej znajdą Państwo informację o różnych celach, dla których używamy cookies, a także mogą Państwo udzielić i cofnąć zgody. W każdym czasie można zmienić te ustawienia, w tym wycofać zgodę (nie będzie to jednak mieć wpływu na legalność działań podjętych w czasie, gdy zgoda obowiązywała). Mogą też Państwo skorzystać z ustawień przeglądarki (np. blokować lub usuwać cookies) zgodnie z opcjami udostępnionymi przez producenta przeglądarki.

Cookies niezbędne

Te cookies są konieczne do prawidłowego działania naszego serwisu. Obsługują one podstawowe funkcje i służą do zapewnienia bezpieczeństwa. Użycie tych cookies nie wymaga Państwa zgody i są one domyślnie zapisywane na Państwa urządzeniu. Są one aktywne przez czas wizyty w serwisie lub nieco dłużej. Te pliki można zablokować za pomocą ustawień przeglądarki, ale w takim przypadku serwis może nie działać prawidłowo.

Cookies analityczne

Chcemy analizować, w jaki sposób korzystają Państwo z naszego serwisu. Dzięki temu możemy tworzyć raporty i statystyki, które pomagają nam ulepszać nasz serwis. W tym celu korzystamy z narzędzia Google Analytics, a niektóre informacje zebrane przez cookies trafiają do firmy Google. Pliki cookie zbierają informacje w sposób, który nie pozwala na bezpośrednią identyfikację osób. Okres aktywności tych cookies wynosi do 2 lat. Google Analytics to narzędzie dostarczane przez firmę Google LLC z USA. Google przetwarza informacje dla nas na podstawie Państwa zgody. W celach analitycznych możemy stosować także narzędzie HotJar, dostarczane przez Hotjar Limited, Dragonara Business Centre, 5th Floor, Dragonara Road, Paceville St Julian's STJ 3141, Malta. Również Hotjar przetwarza informacje dla nas na podstawie Państwa zgody.

Cookies analityczne nie zbierają informacji, które pozwalają na bezpośrednią identyfikację użytkownika. Zbierane informacje dotyczą m in. urządzenia użytkownika, przeglądarki i tego, w jaki sposób użytkownik korzysta z naszego serwisu (np. z jakiej strony odwiedza serwis, które strony przegląda i jak długo, czy już wcześniej był w naszym serwisie).

Cookies reklamowe

Chcemy dostarczać Państwu nasze reklamy dopasowane do Państwa zainteresowań oraz mierzyć skuteczność naszych reklam. W tym celu używamy różnych cookies. Niektóre z nich śledzą Państwa aktywność w naszym serwisie (np. artykuły, które Państwo przeglądają), gromadzą różne informacje i przekazują je do naszych partnerów reklamowych. Dzięki temu na innych stronach internetowych mogą Państwo zobaczyć nasze reklamy dopasowane do Państwa zainteresowań. Nasi partnerzy reklamowi stosują swoje cookies i wykorzystują je zgodnie z własnymi politykami prywatności (np. żeby dopasować reklamę i wyświetlić ją na obsługiwanych przez tych partnerów stronach). Okres aktywności tych cookies wynosi do 2 lat. Cookies reklamowe nie zbierają informacji, które służą do bezpośredniej identyfikacji użytkownika.

Wstecz
Zapisz
Włącz wszystko i przejdź do serwisu