fbpx

Szkodniki

Szkodniki ziemniaków

  • pole-ziemniakow

    pole-ziemniakow

    Zobacz wpis

Ziemniaki atakowane są przez wiele grup szkodników uszkadzających zarówno części nadziemne, jak również bulwy. Szczególnie niebezpieczne są polifagiczne larwy. Z kolei formy dorosłe szkodników zazwyczaj nie powodują uszkodzeń ziemniaka, jednak odpowiadają za reprodukcję poszczególnych gatunków. Jakie szkodniki ziemniaka powodują największe straty w plonach i jak z nimi skutecznie walczyć?

Groźne szkodniki ziemniaków

Do najgroźniejszych szkodników ziemniaków należy stonka ziemniaczana żerująca na nadziemnych częściach roślin oraz rolnice, drutowce, pędraki oraz nicienie żerujące w glebie. Obecność tych szkodników na plantacjach ziemniaków bardzo często wiąże się z poważnymi stratami związanymi ze spadkiem wielkości oraz jakości plonów. Rolnice, drutowce, pędraki oraz nicienie atakują przede wszystkim bulwy ziemniaków, wpływając bezpośrednio na jakość plonu handlowego. Z kolei stonka ziemniaczana żerując na liściach ogranicza ich powierzchnię asymilacyjną, co powoduje zahamowanie procesów fotosyntezy, powodując w ten sposób ubytki w plonach.

Stonka ziemniaczana – groźny szkodnik ziemniaka

szkodniki ziemniaków

Groźny szkodnik ziemniaka – stonka ziemniaczana.

Stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata) to ciepłolubny szkodnik ziemianka, który najlepiej rozwija się w zakresie temperatur od 18 do 26°C. Chrząszcze stonki ziemniaczanej osiągają długość ciała ok. 10 mm, które jest barwy żółtej lub pomarańczowej z czarnymi paskami na pokrywach oraz czarnymi plamami na przedpleczu. Z kolei długość ciała larw dochodzi do 15 mm i jest barwy czerwonej, z wyjątkiem czarnych nóg oraz tarczki grzbietowej i brodawek na bokach ciała. Natomiast poczwarka stonki ziemniaczanej ma ciało długości do 10 mm barwy pomarańczowej. Chrząszcze stonki ziemniaczanej wiosną, po ogrzaniu się gleby do temperatury 15°C pojawiają się na powierzchni, składając jaja barwy żółtej na spodniej stronie liści ziemniaka. Larwy L4 schodzą do gleby i tam też następuje ich przepoczwarczenie. Po ok. 3 tygodniach zaobserwować można chrząszcze letniego pokolenia, które masowo pojawiają się na przełomie lipca i sierpnia. Pod koniec lata chrząszcze schodzą do gleby, gdzie przygotowują się do zimowania.

Szkodliwość stonki ziemniaczanej

Największe szkody powodują chrząszcze zimowe po opuszczeniu gleby wiosną i jeszcze przed składaniem jaj oraz larwy znajdujące się w stadium L3 i L4, a także chrząszcze pokolenia letniego. Ich szkodliwość polega na uszkadzaniu blaszki liściowej oraz obgryzaniu pędów bocznych oraz łodyg, a w skrajnych przypadkach również bulw. Te szkodniki ziemniaków są niezwykle żarłoczne i mają skłonność do szybkiego namnażania.

Ponadto są odporne na stresy biotyczne i abiotyczne. Największe szkody w uprawie ziemniaków może powodować od czerwca do sierpnia. W skrajnych przypadkach straty spowodowane obecnością stonki ziemniaczanej mogą przekroczyć nawet 80% wielkości plonu. W przypadku stonki ziemniaczanej próg szkodliwości stanowią 1–2 zimujące chrząszcze na 25 roślin wczesnych odmian ziemniaka, 10 złóż jaj na 10 roślin lub średnio 15 larw na jednej roślinie.

Szkodniki glebowe ziemniaka – rolnice

Rolnice (Lepidoptera) są motylami nocnymi należącymi do rodziny sówkowatych, które w ciągu dnia kryją się w ziemi lub pomiędzy roślinami. Długość ciała gąsienic wynosi od 3 do 6 cm. Ciało barwy szarej lub brązowej ma 8 par odnóży. W przypadku zagrożenia gąsienice zwijają się w charakterystyczny kłębek. Szkodliwość rolnic wynika przede wszystkim z ogromnej żarłoczności larw oraz dużej płodności samic. Samice składają jaja na glebie lub na dolnych częściach roślin. Rozwojowi rolnic sprzyjają susze oraz wysokie temperatury w czasie lotu motyli, składania jaj i wylęgu gąsienic.

Najmłodsze gąsienice żerują na nadziemnych częściach roślin, natomiast starsze gąsienice podgryzają i uszkadzają bulwy ziemniaka. Objawami obecności rolnic są uszkodzone bulwy ziemniaka, które najczęściej mają wygryzione duże rany oraz uszkodzone pędy, które są przez nie objadane. Wiele z nich zostaje podciętych u nasady. Żer gąsienic obserwuje się zarówno w lecie, jak również jesienią. Szkodliwe gatunki rolnic, które występują na plantacjach ziemniaka to m.in. rolnica zbożówka, rolnica gwoździówka oraz rolnica czopówka. Próg ekonomicznej szkodliwości w przypadku rolnic w uprawie ziemniaka stanowi 6 gąsienic na 1 m2 powierzchni.

Drutowce na plantacjach ziemniaków

szkodniki w ziemniakach

Drutowce. Fot. Adobe Stock

Drutowce to larwy chrząszczy z rodziny sprężykowatych (Elateridae). Te szkodniki ziemniaka spotkać można najczęściej na stanowiskach żyznych, zasobnych w próchnicę o pH zbliżonym do obojętnego. Drutowce osiągają długość 25 mm. Ich rozwój odbywa się w glebie i trwa od 4 do 5 lat. Larwy drutowców wyróżnia twardy pancerz, który jest barwy żółtobrązowej. Są one wydłużone oraz cylindryczne. Największą szkodliwością drutowce charakteryzują się w 3 lub 4 roku rozwoju. Ich szkodliwość na plantacjach ziemniaków polega na tworzeniu wżerów w bulwach, przez co nie nadają się one do wykorzystania w przemyśle spożywczym oraz do spożycia. W wyniku działalności drutowców obniżeniu ulega również zdolność przechowalnicza ziemniaków. Największe straty ze strony sprężykowatych w uprawie ziemniaków powodują: osiewnik ciemny, osiewnik rolowiec, osiewnik skitowiec oraz zaciosek kruszcowy. Próg szkodliwości w przypadku drutowców wynosi od 11 do 20 larw na powierzchni 1 m2.

Pędraki – groźne szkodniki ziemniaków

szkodniki ziemniaków

Pędraki – groźne szkodniki ziemniaków. Fot. Adobe Stock

Pędraki to formy larwalne chrabąszczy (Melolonthinae). Formą zimującą chrabąszczy są pędraki i dorosłe chrząszcze, a miejscem ich zimowania jest podłoże na głębokości do nawet 1 m. Samice chrabąszczy składają jaja do gleby. Ciało pędraków jest barwy białej i zwinięte w kształt litery „U”. Larwy mają 3 pary nóg tułowiowych, które umożliwiają im sprawne poruszanie się. Ich cykl rozwojowy trwa do nawet 4 lat. Dorosłe pędraki mają ciało długości ok. 60 mm. Początkowo żyją one w warstwie próchnicznej i odżywiają rozkładającymi się częściami roślin. W drugim roku te szkodniki ziemniaków żerują pojedynczo na częściach podziemnych roślin. Czwarty rok jest rokiem przepoczwarczenia.

Larwy największą szkodliwością wykazują się pomiędzy 3 a 4 rokiem, zwłaszcza wiosną oraz w maju i w czerwcu. W czwartym roku następuje przepoczwarczenie. Następnie w sierpniu z poczwarki wychodzi dorosły chrabąszcz, który pozostaje w podłożu aż do wiosny. Formy dorosłe pojawiają się w maju. Objawami żerowania pędraków są nieregularne korytarze w bulwach. Często larwy skrywają się wewnątrz miąższu, uszkadzając bulwy. Uszkodzone bulwy uniemożliwiają ich wykorzystanie w przemyśle spożywczym oraz nie nadają się do spożycia. Do powodujących straty chrabąszczy należy m.in. chrabąszcz kasztanowiec oraz chrabąszcz majowy. Próg szkodliwości dla pędraków wynosi od 3 do 6 larw na powierzchni 1 m2.

Nicienie w uprawie ziemniaków – mątwik ziemniaczany

Groźnym szkodnikiem ziemniaka jest mątwik ziemniaczany, który jest przedstawicielem nicieni (Nematoda). W przypadku mątwika występuje dymorfizm płciowy. Stadium szkodliwym są formy dorosłe oraz larwy i nimfy. Jaja szkodnika pozostają wewnątrz samic, które następnie obumierają, zamieniając się w cysty. Jaja znajdujące się w nich mogą przetrwać w podłożu przez okres nawet kilku lat. Przy odpowiedniej temperaturze (5-10°C) i wilgotności pojawiają się larwy, które wnikają do korzeni roślin, gdzie odbywa się ich cykl rozwojowy. Objawami obecności mątwika jest spowolniony wzrost roślin. Z kolei pędy, które uległy porażeniu stają się krótkie i cienkie. Liście roślin zaczynają natomiast żółknąć, a na bulwach widoczne są cysty, które przenoszone są wraz z materiałem sadzeniakowym, sprzętem rolniczym, wodą oraz wiatrem. Duża liczebność mątwika z glebie może powodować znaczne obniżki plonu bulw. Próg ekonomicznej szkodliwości dla tego szkodniki ziemniaka wynosi do 10 jaj z żywymi larwami w 1 g gleby.

Niszczyk ziemniaczak – groźny nicień w uprawie ziemniaków

szkodniki ziemniaków

Szkodniki w uprawie ziemniaka. Fot. Adobe Stock

Niszczyk ziemniaczak (Ditylenchus destructor) to groźny szkodnik ziemianka, który w podłożu może występować zarówno w postaci jaj, jak również osobników młodocianych oraz form dorosłych. W każdym ze stadiów może przezimować, żerując na resztkach roślinnych lub pozostawionych na polu bulwach, a następnie poprzez zranienia może przedostać się do młodych bulw. Źródło infekcji stanowią więc chore sadzeniaki oraz resztki roślinne. Objawy porażenia nicieniem zaobserwować można przede wszystkim na bulwach, a niekiedy również na stolonach oraz na podziemnych częściach pędów. Porażone rośliny są znacznie słabsze oraz szybko obumierają. Objawy szczególnie widoczne stają się późną jesienią, a także wiosną. Z czasem w miejscu żerowania pojawiają się plamki barwy szarobrunatnej, które mogą zająć nawet całą powierzchnię bulwy. Straty w plonie powodowane przez tego szkodnika ziemniaka mogą osiągnąć nawet 40%.

Mszyce w uprawie ziemniaków

Mszyce największe szkody mogą powodować w uprawie sadzeniaków oraz na plantacjach nasiennych. Te szkodniki ziemniaków mogą występować przez cały okres wegetacji. Szkodliwość mszyc może być bezpośrednia lub pośrednia. Szkodliwość bezpośrednia polega na wysysaniu soków roślinnych i wprowadzaniu do roślin niekorzystnych enzymów, powodując deformacje i zniekształcenia liści ziemniaków. Z kolei szkodliwość pośrednia polega na przenoszeniu groźnych chorób wirusowych, w tym wirusa Y ziemniaka oraz wirusa liściozwoju ziemniaka. Najgroźniejsza w uprawie ziemniaków jest mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana.

Sposoby zapobiegania rozwojowi szkodników w uprawie ziemniaków

  1. Jednym ze sposobów zapobiegania rozwojowi szkodników glebowych jest płodozmian. Stosowanie 4 letniej przerwy w uprawie ziemniaków na tym samym polu ogranicza możliwość rozwoju wielu agrofagów.
  2. Warto również uprawiać gatunki ograniczające rozwój szkodników, do których należy m.in. gorczyca. Jej wydzieliny korzeniowe ograniczają rozwój szkodników glebowych.
  3. Duże znaczenie odgrywa również dobór odpowiednich odmian ziemniaków w mniejszym stopniu podatnych na uszkodzenia powodowane działalnością szkodników glebowych.
  4. Szkodniki ziemniaków można ograniczyć, stosując nicienie owadobójcze z rodzaju Heterorhabditis, a także Steinernema.
  5. Duże znacznie odgrywa również regulacja zachwaszczenia. Chwasty stanowią bowiem pożywienie dla niektórych szkodników glebowych. Ważne jest również zaprawianie materiału sadzeniakowego.

Mospilan 20 SP – skuteczny środek na szkodniki ziemniaków

Polecanym środkiem owadobójczym do zwalczania szkodników ziemniaków jest Mospilan 20 SP, który zapewnia skuteczną i długotrwałą ochronę bez konieczności stosowania substancji pomocniczych. Substancją aktywną środka jest acetamipryd, będący związkiem z grupy pochodnych neonikotynoidów o działaniu selektywnym. Środek ten na roślinie działa powierzchniowo, systemicznie i wgłębnie, zapewniając skuteczną ochronę przed zmywaniem. Systemiczne działanie umożliwia wykorzystanie preparatu również przeciwko stadiom szkodników, których miejscem żerowania są trudno dostępne wnętrza łodyg, pędów oraz liści. Zaletą Mospilanu 20 SP jest również szybki czas działania. Środek ten zabija organizmy szkodliwe już po kilku godzinach od momentu zastosowania, natomiast żerowanie szkodników zostaje zatrzymane bezpośrednio po jego aplikacji.

więcej informacji »

Ortus 05 SC ogranicza wielkopąkowca porzeczkowego

Ubiegłoroczne zezwolenie na stosowanie preparatu Ortus 05 SC zostało zmienione decyzją MRiRW nr R-67/2013 z dnia 21.03.2013 r. Jest ono bardzo korzystne dla producentów, gdyż obecnie preparat ten może być legalnie stosowany do ochrony większości roślin sadowniczych przed roztoczami roślinożernymi (przędziorki, szpeciele, roztocz truskawkowiec).

Jest to jedyny dozwolony specyficzny akarycyd do ochrony roślin jagodowych uprawianych zgodnie z wytycznymi Integrowanej Ochrony, konieczne jest jednak przestrzeganie zaleceń zawartych w etykiecie. Wiosną można go stosować do ochrony porzeczki czarnej przed szkodnikami takimi jak: wielkopąkowiec porzeczkowy i przędziorek chmielowiec.

więcej informacji »

Zwalczanie chowaczy łodygowych

  • rzepak ozimy

    rzepak ozimy

    Zobacz wpis

W warunkach klimatycznych Polski na rzepaku żeruje ponad 30 gatunków szkodników. Do najgroźniejszych gatunków, które atakują rzepak należą chowacz brukwiaczek i chowacz czterozębny.

więcej informacji »

Zwalczanie roztoczy w uprawie roślin jagodowych

  • Objawy-zerowania-przedziorka-chmielowca-na-lisciach-porzeczki-czarnej

    Objawy-zerowania-przedziorka-chmielowca-na-lisciach-porzeczki-czarnej

    Zobacz wpis
Roztocza − niewielkich rozmiarów pajęczaki są uciążliwymi szkodnikami wielu upraw, w tym roślin jagodowych. Jak rozpoznać zagrożenie? Jakie działania wdrożyć aby mu zapobiec? Jak zwalczać te szkodniki? Niniejszy materiał zawiera cenne wskazówki, odpowiedzi na postawione wyżej pytania.
więcej informacji »

Program ochrony rzepaku Totalna Ochrona

  • Logo_totalna-ochrona-biale-news

    Logo_totalna-ochrona-biale-news

    Zobacz wpis
Totalna Ochrona to dwuzabiegowy program ochrony insektycydowej rzepaku proponowany przez Sumi Agro Poland. W skład programu wchodzą dwa zabiegi*: jeden z wykorzystaniem środka Inazuma 130 WG oraz jeden z wykorzystaniem środka Mospilan 20 SP. Dzięki zastosowaniu tych preparatów w sugerowanych terminach, osiąga się ochronę insektycydową przez cały okres wegetacji rzepaku przy zachowaniu pełnego bezpieczeństwa dla pożytecznych owadów zapylających.
więcej informacji »

Szkodniki wiśni i czereśni

  • Mszyca wisniowo-przytuliowa na wiśni

    Mszyca wisniowo-przytuliowa na wiśni

    Zobacz wpis

Szkodniki wiśni i czereśni, w zależności od nasilenia ich obecności na drzewach owocowych powodują zróżnicowane zagrożenie dla plonu owoców. Spośród wielu gatunków szkodników tylko niektóre występują na wiśni i czereśni, jednak ich żerowanie może powodować duże straty, wynikające nie tylko ze zmniejszenia plonu, ale także pogorszenia jego jakości, osłabienia drzew i wzrostu ich wrażliwości na potencjalne infekcje.

więcej informacji »

Dlaczego Mospilan 20 SP jest nietoksyczny dla pszczół, a toksyczny dla szkodliwych gatunków owadów?

  • Dlaczego Mospilan® 20 SP jest nietoksyczny dla pszczół, a toksyczny dla szkodliwych gatunków owadów

    Dlaczego Mospilan® 20 SP jest nietoksyczny dla pszczół, a toksyczny dla szkodliwych gatunków owadów

    Zobacz wpis

Pytanie, co dzieje się z molekułą syntetycznego insektycydu wprowadzonego do organizmu owada lub do środowiska przyrodniczego, jest kluczowe w dobie prowadzenia integrowanych programów ochrony roślin. Wiąże się ono z wieloma aspektami, głównie toksykologicznym i środowiskowym. Jednym z głównych wymogów stawianych nowoczesnym insektycydom jest bowiem bezpieczeństwo owadów zapylających, a głównie pszczoły miodnej. Dlaczego Mospilan® 20 SP jest wyjątkowo toksyczny dla stonki ziemniaczanej, słodyszka rzepakowego, chrabąszczy, mszyc i wielu innych gatunków szkodników, natomiast dla pszczoły miodnej nie? Badania naukowe i obecna wiedza na temat zdolności owadów do detoksykacji insektycydów i powiązań budowy molekularnej toksyn z możliwością jej metabolizmu nie dają pełnej odpowiedzi na to pytanie. Warto jednak przyjrzeć się niektórym aspektom tego ciekawego zjawiska.

więcej informacji »

Występowanie i zwalczanie chorób rzepaku ozimego na plantacjach uszkadzanych przez zwierzęta jeleniowate

  • zwierzeta-jeleniowate

    zwierzeta-jeleniowate

    Zobacz wpis

Jak wykazały badania prowadzone w Instytucie Ochrony Roślin – Państwowym Instytucie Badawczym w Poznaniu, istnieje zależność pomiędzy nasileniem wystąpienia chorób rzepaku ozimego powodowanych przez grzyby a permanentnym przebywaniem na plantacji i zgryzaniem roślin przez sarnę i jelenia. Przyczynia się do tego zarówno rekordowy wzrost liczebności populacji wymienionych gatunków zwierząt w ostatnich latach w Polsce, jak i zauważalne zmiany w ich zachowaniu oraz wzrost powierzchni upraw rzepaku w naszym kraju (o około 100% w ostatnim dziesięcioleciu).

więcej informacji »

Kłopot jak co roku, czyli przędziorki w sadzie

  • Jaja zimowe przedziorków

    Jaja zimowe przedziorków

    Zobacz wpis

Przędziorki, ta najważniejsza a zarazem najliczniejsza rodzina roztoczy będących szkodnikami wielu gatunków roślin, corocznie stanowią poważny problem w sadach towarowych. Ich szybkie tempo rozmnażania, trwający krótko rozwój osobniczy oraz ekspansywne żerowanie plasują je w rzędzie najgroźniejszych szkodników sadów.

więcej informacji »

Skuteczne zwalczanie przędziorków i pordzewiaczy w uprawach sadowniczych

Skuteczne zwalczanie przędziorków i pordzewiaczy nie jest możliwe bez prawidłowej rotacji preparatów, polegającej na przemiennym stosowaniu środków należących
do różnych grup chemicznych (o różnym mechanizmie roztoczobójczym). Warto zadbać również o faunę pożyteczną, w której skład wchodzą ważne gatunki będące wrogami naturalnymi przędziorków, przede wszystkim dobroczynek gruszowiec (Typhlodromus pyri), a także np. dobroczynka jabłoniowa (Zetzellia mali) czy owady z rodziny dziubałkowatych (Anthocoridae).

więcej informacji »

Poker ze stonką — zachować asa w rękawie

Paweł Węgorek, Joanna Zamojska
Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu

Stonka ziemniaczana jest szkodnikiem inwazyjnym, który od czasu zadomowienia się w Polsce rokrocznie przekracza próg ekonomicznej szkodliwości i wymaga chemicznego zwalczania. Historia walki z tym szkodnikiem pełna jest „wzlotów i upadków” ochrony roślin, która na przestrzeni 60 lat sięgała do arsenału wszystkich możliwych metod, by go zwalczyć. Stosowano i stosuje się chemiczne środki, których ewolucja zaczęła się od słynnego DDT i trwa po dzień dzisiejszy, jak również oparte na środkach bakteryjnych i hormonalnych metody biologiczne. Były też próby introdukcji wrogów naturalnych, a badania genetyczne zaowocowały hodowlą transgenicznych odmian ziemniaka.

więcej informacji »

Strategia przeciwdziałania odporności owadów na insektycydy

Mgr Joanna Zamojska, doc. dr hab. Paweł Węgorek
Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu

Konieczność opracowania i wdrożenia w najbliższych latach integrowanych programów ochrony roślin do praktyki rolniczej w Polsce będzie wymagała zaakceptowania przez producentów płodów rolnych pewnych ograniczeń w stosowaniu środków chemicznych. W technologii produkcji najważniejszych gospodarczo gatunków roślin rolniczych ochrona chemiczna nadal pozostanie niezbędnym elementem, bez którego ich uprawa byłaby niemożliwa lub nieopłacalna. Wzrastająca skala odporności agrofagów na środki ochrony roślin komplikuje i utrudnia opracowywanie integrowanych programów ochrony. Wymusza rozszerzenie wiedzy producentów, dystrybutorów, użytkowników i doradców rolniczych o zakres aktualnego poziomu wrażliwości szkodników na stosowane substancje aktywne, ich selektywność w stosunku do entomofauny pożytecznej, mechanizmy działania i znajomość strategii zapobiegania zjawisku odporności. Stawia też wyzwania przed światem nauki, głównie jeśli chodzi o opracowanie nowych, skutecznych substancji aktywnych.

więcej informacji »

Warsztaty Polowe 2013 – relacja

  • Zobacz wpis

Mieniany (10 czerwca), Rudziczka (11 czerwca), Nowiny (12 czerwca), Brylewo (13 czerwca), Chwiram (17 czerwca) – to miejscowości, do których w br. firma Sumi Agro Poland zaprosiła rolników, aby zaprezentować osiągnięcia tego koncernu w ostatnim roku, tj. od poprzednich Warsztatów.

więcej informacji »

Ortus 05 SC i Nissorun 050 EC w zwalczaniu roztoczy roślinożernych

Wśród wielu grup organizmów zasiedlających różne gatunki roślin uprawnych do najpowszechniej występujących należą szpecieleprzędziorki. Nie są od nich wolne także rośliny sadownicze, na których do najczęściej występujących gatunków szpecieli należą takie, jak: pordzewiacz jabłoniowy i coraz częściej wzdymacz jabłoniowy oraz pordzewiacz śliwowy, podskórnik śliwowiec, a także wzdymacz gruszowy. Spośród przędziorków natomiast gatunkami najczęściej notowanymi są przędziorek owocowiec (Panonychus ulmi) oraz przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae), a ostatnio także przędziorek głogowiec (Tetranychus vienensis).

więcej informacji »